Jezelf beschermen tegen overprikkeling: wanneer alles te veel wordt
- Angela Stegeman
- 5 jun
- 3 minuten om te lezen
Bijgewerkt op: 25 jun
Soms wordt de hoeveelheid prikkels zo heftig dat je het liefst ergens wilt wegkruipen. Niet omdat je zwak bent, maar omdat je hoofd en lichaam aangeven dat het te veel is. Geluiden, verwachtingen, emoties, sociale druk en alles wat nog moet, kunnen zich opstapelen tot je niet meer weet hoe je verder moet.
In deze blog lees je hoe overprikkeling kan ontstaan, waarom pleasen en aanpassen het vaak erger maken, en wat je kunt doen om jezelf eerder te beschermen. Niet pas wanneer je helemaal vastloopt, maar juist eerder: wanneer je merkt dat je grens dichterbij komt.
Wat is overprikkeling en waarom gebeurt het?
Overprikkeling ontstaat wanneer je hoofd en lichaam meer informatie, emoties of signalen moeten verwerken dan op dat moment lukt. Dat kan gaan om geluiden, licht, sociale verwachtingen, lichamelijke signalen, zorgen of alles wat tegelijk op je afkomt.
Bij sommige vrouwen spelen hormonale veranderingen, ziekte of langdurige stress ook mee, waardoor het zenuwstelsel gevoeliger kan reageren.
Je kunt sneller overprikkeld raken. Dat merk je bijvoorbeeld aan vermoeidheid, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, huilen, kortaf reageren of het gevoel dat alles te veel is.
Daarnaast spelen pleasen en aanpassen vaak een grote rol. Je probeert het iedereen naar de zin te maken, verwachtingen voor te zijn en door te gaan terwijl je eigenlijk al vol zit. Dat kost veel energie. Hoe langer je je eigen signalen negeert, hoe groter de kans dat je pas stopt wanneer je al over je grens bent.
Het gevaar van pleasen en aanpassen
Pleasen voelt vaak vanzelfsprekend. Je wilt aardig gevonden worden, conflicten vermijden of zorgen dat alles soepel blijft lopen. Maar als je dit te vaak doet, verlies je contact met je eigen signalen. Je past je aan, ook wanneer je lichaam eigenlijk al aangeeft dat het te veel is.
Voorbeeld: je bent uitgenodigd voor een druk familiefeest terwijl je je al overprikkeld voelt. Toch ga je, omdat je niemand wilt teleurstellen. Tijdens het feest raak je uitgeput en gestrest, maar je durft niet te zeggen dat je eerder weg wilt. Misschien blijf je langer dan goed voor je is, omdat je niet lastig wilt zijn. Pas thuis merk je hoeveel het heeft gekost.
Dit is hoe pleasen ongemerkt kan uitlopen op overprikkeling: je grens was er al, maar je ging er toch overheen.
Praktische tips om je te beschermen tegen overprikkeling
Jezelf beschermen tegen overprikkeling begint vaak eerder dan je denkt. Niet pas wanneer je instort, maar op het moment dat je merkt dat je voller, korter, vermoeider of gevoeliger wordt. Deze stappen kunnen helpen.
Leer je grenzen kennen. Leer je grenzen eerder herkennen. Wacht niet tot je volledig overprikkeld bent. Let op signalen zoals vermoeidheid, kortaf reageren, druk in je hoofd, sneller huilen of geen geluid meer kunnen verdragen. Grenzen aangeven is geen egoïsme, maar een manier om jezelf serieus te nemen.
Plan rustmomenten in. Maak rust klein genoeg. Een rustmoment hoeft geen wandeling, meditatie of warm bad te zijn. Soms is het vijf minuten stilte, even in een andere kamer zitten, oordoppen gebruiken of niets hoeven zeggen. Kies iets wat past bij jouw energie.
Communiceer eerlijk. Vertel zo concreet mogelijk wat je nodig hebt. Niet iedereen zal het meteen begrijpen, maar duidelijkheid helpt wel. Zeg bijvoorbeeld: ‘Ik merk dat ik overprikkeld raak. Ik ga even apart zitten.’ Of: ‘Ik kom wel, maar ik blijf korter.
Vermijd overbelasting. Voorkom stapeling. Vaak is niet één ding te veel, maar alles bij elkaar. Kijk niet alleen naar losse afspraken, maar naar de hele dag of week. Wat vraagt energie? Waar kun je schrappen, verkorten of hulp vragen?
Jezelf beschermen is geen zwakte
Door minder te pleasen en eerder te reageren op je signalen, geef je jezelf meer kans om op tijd te herstellen. Dat is geen snelle oplossing, maar een oefening in jezelf serieuzer nemen. Soms betekent het dat je eerder stopt. Soms dat je minder uitlegt. Soms dat je kiest voor rust, ook als niet iedereen dat begrijpt.
Overprikkeld zijn betekent niet dat je zwak bent. Het is een signaal dat je systeem te veel heeft moeten verwerken. Door dat signaal serieus te nemen, kun je eerder kiezen voor rust, duidelijke grenzen en minder aanpassen. Niet omdat je moeilijk bent, maar omdat jouw energie bescherming nodig heeft.
Liefs,
Angela
ps. misschien ben je ook geïnteresseerd ik deze podcast aflevering over dit onderwerp. Het heeft raakvlakken met de blogpost.
Opmerkingen