RSD: wanneer afwijzing hard binnenkomt
Een bericht waarop geen antwoord komt. Een opmerking die je blijft herhalen in je hoofd. Iemand die anders reageert dan je had gehoopt. Je weet misschien niet precies wat er aan de hand is, maar vanbinnen gebeurt er van alles.
Heb ik iets verkeerd gezegd? Ben ik te veel geweest? Had ik dit beter voor mezelf kunnen houden?
Afwijzing kan iedereen raken. De term RSD wordt gebruikt voor een bijzonder intense emotionele pijn bij afwijzing, kritiek of het gevoel tekort te schieten. Daarbij kan het gaan om daadwerkelijke afwijzing, maar ook om een situatie die je als afwijzing ervaart. Vandaag een blog over RSD en wat dat betekent als het gaat om het gevoel van afwijzing.
RSD en afwijzing: Een woord voor wat ik al zo lang voel
Ik kwam de term een paar weken geleden tegen tijdens een interview over ADHD. Omdat ik sinds kort met een aan 100% grenzende zekerheid vermoed (;-) dat ik mogelijk ADHD en autisme heb, had ik me ingeschreven voor een summit om daar meer over te leren.
In een van de eerste interviews werd iets beschreven wat ik meteen herkende, terwijl ik er tot dat moment geen woorden voor had.
Die herkenning gaf opluchting, maar maakte me ook verdrietig. Het is fijn om te ontdekken dat je niet de enige bent, terwijl je je tegelijkertijd afvraagt waarom je iets wat al zo lang bij je speelt nu pas beter begint te begrijpen.
Wat is RSD?
RSD staat voor Rejection Sensitive Dysphoria. De term wordt vaak besproken in relatie tot ADHD, maar is geen officiële, op zichzelf staande diagnose. Ook is het wetenschappelijk onderzoek ernaar nog beperkt. Herkenning in de beschrijving betekent dus niet automatisch dat je ADHD hebt, of dat RSD de verklaring is voor alles wat je voelt.
Toch kan een woord voor je ervaring waardevol zijn, omdat het je uitnodigt om met andere vragen naar jezelf te kijken. Misschien heb je jezelf jarenlang afgevraagd waarom je zo gevoelig reageert, waarom je een opmerking niet gewoon naast je neerlegt of waarom iets je veel langer bezighoudt dan je zou willen.
De vraag wat gebeurt er eigenlijk met mij wanneer ik me afgewezen voel? geeft meer ruimte om dat te onderzoeken dan het oordeel dat je je aanstelt.
Wat je ziet, vertelt niet het hele verhaal
Bij de intense gevoeligheid die met RSD wordt beschreven, kunnen schaamte, verdriet of boosheid snel oplopen. Sommige mensen trekken zich terug, terwijl anderen kritiek of afwijzing proberen te voorkomen door alles perfect te doen of het anderen voortdurend naar de zin te maken.
Dat kan er in het dagelijks leven bijvoorbeeld zo uitzien:
je herschrijft een bericht meerdere keren voordat je het verstuurt,
je stelt een vraag toch maar niet omdat je bang bent lastig te zijn,
of je hoort in een opmerking over iets wat je hebt gedaan vooral een oordeel over wie je bent.
Zelf herken ik hoe snel boosheid en verdriet elkaar kunnen opvolgen wanneer ik me aangevallen voel. Eerst wil ik uitleggen wat ik bedoel, maar daarna kan de twijfel komen of ik het wel goed heb gedaan en of ik beter niets had kunnen delen.
Soms zakt dat gevoel snel, terwijl een andere opmerking dagenlang bij me blijft.
Een ander ziet misschien alleen dat je stilvalt of fel reageert, zonder te weten hoeveel er op dat moment vanbinnen gebeurt.
Wat gebeurde er, en wat betekent het voor jou?
Stel dat iemand kort op je bericht reageert en je vrijwel meteen denkt dat diegene boos op je is. De korte reactie is wat je kunt waarnemen; dat de ander boos is, is een mogelijke verklaring. Misschien klopt die, maar het kan ook zijn dat iemand druk, moe of met iets anders bezig is.
Dat onderscheid maakt je gevoel niet minder echt. Het geeft je wel ruimte om te onderzoeken of je eerste conclusie ook de enige mogelijke conclusie is.
Soms is er wél sprake van afwijzing of een kwetsende opmerking. Zelfreflectie betekent niet dat je alles bij jezelf moet zoeken of het gedrag van een ander moet goedpraten.
Je mag erkennen dat iets pijn deed, ook wanneer de ander het goed bedoelde, en bepalen welke grens daarbij past.
Ook met goede bedoelingen kan ongevraagd advies pijnlijk binnenkomen, zeker wanneer je iets kwetsbaars deelt. Het kan dan fijner zijn als de ander eerst vraagt waar je behoefte aan hebt: wil je advies, of wil je vooral dat iemand naar je luistert?
Jezelf begrijpen en jezelf accepteren
Een opmerking kan extra raken wanneer die gaat over iets wat belangrijk voor je is, zoals een keuze die je bewust hebt gemaakt of een ontwikkeling waar je veel aan hebt gehad.
Voor mij geldt dat voor persoonlijke groei. Mezelf onderzoeken heeft me veel gebracht en mijn natuurlijke nieuwsgierigheid naar waarom ik denk, voel en reageer zoals ik doe, is een belangrijk onderdeel van mijn leven geworden.
Dat betekent niet dat ik mezelf voortdurend afwijs of vind dat ik iemand anders moet worden.
Ik kan mezelf accepteren en tegelijkertijd dingen tegenkomen die ik moeilijk vind, beter wil begrijpen of anders wil aanpakken.
Die twee kunnen naast elkaar bestaan. Een lastig moment met jezelf vertelt niet het hele verhaal over hoe je naar jezelf kijkt.
Schrijven om jezelf beter te begrijpen
Wanneer een situatie je blijft bezighouden, kan schrijven helpen om zichtbaar te maken wat er gebeurde en welke gedachten daar vervolgens bij kwamen. Je kunt beginnen met drie korte zinnen:
Wat er gebeurde, was…
Wat ik daarbij voelde, was…
Wat ik daaruit over mezelf concludeerde, was…
Juist die laatste zin kan iets zichtbaar maken. Hoe werd een afgezegde afspraak bijvoorbeeld de gedachte dat je niet belangrijk bent? Hoe werd een kritische opmerking het bewijs dat je niets goed kunt doen? Of hoe werd een verschil van mening de twijfel of je nog wel jezelf kunt zijn bij iemand?
Kijk daarna eens naar wat je nodig hebt. Misschien wil je iets navragen, eerst tot rust komen of een grens aangeven. Misschien helpt het om jezelf eraan te herinneren dat je nog niet weet wat de ander bedoelde, of dat diens oordeel niet alles zegt over wie jij bent.
Je hoeft tijdens het schrijven geen oplossing te vinden en je hoeft jezelf ook niet te overtuigen dat het allemaal wel meevalt. Je kunt eindigen met de erkenning dat iets je raakt en dat je nog niet precies begrijpt waarom.
Wanneer schrijven overgaat in steeds hetzelfde gesprek herhalen en je onrust groter wordt, mag je stoppen en je schrift wegleggen. Niet alles hoeft op dat moment verder onderzocht te worden.
Ruimte tussen gevoel en reactie
Jezelf beter begrijpen betekent niet dat afwijzing je nooit meer raakt. Het kan je wel helpen herkennen wat er gebeurt en ontdekken wat je op zo’n moment nodig hebt.
Misschien merk je dat je tijd nodig hebt voordat je antwoord geeft, dat je duidelijker wilt vragen wat iemand bedoelt of dat je veel energie besteedt aan het voorkomen dat iemand teleurgesteld in je raakt.
Wanneer de pijn vaak overweldigend is of je dagelijks leven belemmert, kun je dit met je huisarts of behandelaar bespreken. Je hoeft niet eerst zeker te weten of de term RSD bij je past om hulp te mogen vragen.
Ik wil nieuwsgierig blijven
Voor mij begint het bij nieuwsgierig blijven naar wat er in mij gebeurt, zonder mezelf meteen te veroordelen om wat ik voel. Ook wanneer ik liever anders had gereageerd, mag ik proberen te begrijpen waarom iets me zo diep raakte.
Om bij stil te staan: wat ga jij over jezelf geloven op het moment dat je je afgewezen voelt? Laat het me hieronder weten.
Liefs, Angela
Bron voor de uitleg over RSD: Cleveland Clinic, ‘Rejection Sensitive Dysphoria (RSD)’. Dit artikel bevat daarnaast persoonlijke ervaringen en suggesties voor zelfreflectie.
Opmerkingen